Historische vonst in onze tuin
Op een gegeven moment, reed er een man steeds over de dijk. Jaap vroeg zich af of hij iets zocht, daar leek het wel op. Hij ging naar buiten en vroeg dit aan hem, en wat bleek hij zocht liniepaal nr 5, hij was een grenspaalliefhebber en was overal de palen aan het fotograferen. En of dat ook bij ons mocht. Dit was echter geen probleem, en zo kwamen we in contact met Aafko Tuin. Hij vertelde ons wat zijn passie was voor de liniepalen en grenspalen. En zodoende werden wij ook nieuwsgierig. We wisten natuurlijk wel dat die paal bij ons in de tuin stond, maar dat hij zo bijzonder was dat wisten we niet.
Grenspaalliefhebbers
Na verloop van tijd kwam Aafko weer langs en toen had hij nog een collega grenspaalliefhebber mee, namelijk Frans Meeus, en door hem kregen we nog meer informatie over de palen. Later kwam deze nog eens langs samen met Rien Schipper. Hij had ook nog meer informatie, en wij werden steeds enthousiaster. En zeker toen we hadden verteld dat we hem eigenlijk wel in ere wilden herstellen, en hoe we dit moesten aanpakken.
Dit bleek niet zo 'n gemakkelijk klus te zijn. Maar op een gegeven moment werden we door Frans Meeus geattendeerd dat Stichting Landschapsbeheer Zeeland (SLZ) hier momenteel mee bezig was om dit te doen. Zo gezegd zo gedaan, Jaap een mail naar SLZ en jawel hoor, ze wilden de paal voor ons in ere herstellen. Wij werden opgebeld of het schikte dat dit op donderdag 9 september kon gebeuren, voor ons geen probleem. (ze waren van te voren eerst komen kijken wat en hoe, en later bleek dat ze het hadden onderschat ).
Hele sensatie
Theo Aernoudts van SLZ met 2 vrijwilligers (Maurice Kindt en Adrie van Alten) zijn aan de klus begonnen. Zelfs Frans Meeus was vanuit Antwerpen onze kant op gekomen, om alles te aanschouwen. Er was ook groot materieel aangerukt, in de vorm van een grote kraan, die door Adrie Schol gratis ter beschikking werd gesteld, en ook de manuren werden niet gerekend. Zo begonnen ze aan de lichting.
Het was een hele sensatie, en Adrie als loods onder in de tuin die aanwijzingen gaf aan Koen die de kraan bestuurde, kwam er dan op een gegeven moment beweging in de paal. Iedereen werd plotsklaps hééééél enthousiast, en toen ontdekte Theo dat er een historische vondst werd gedaan, de voet bleek nogal groter te zijn dan dat er altijd werd vermeld. Er werd gemeten en bewonderd. De voet was 105 cm hoog in plaats van 45 cm zoals in de literatuur vermeld staat, dat was ook de reden dat het lichten van de paal eerst moeizaam verliep. Intussen was Leen Wille van www.ziezeeland.nl ook gearriveerd om foto's te maken, en zelfs van de PZC waren ze aanwezig. Er werd wat afgepraat en toen de paal helemaal boven de grond hing, bleek hoe diep hij had gezeten. Maar voor hij op zijn goede positie werd gesteld, werd er door enkele aanwezigen eerst een muntstuk onder gegooid, je weet maar nooit als ze over ongeveer 200 jaar daar gaan graven, dan vinden ze die munten. Ja, daar werd over nagedacht……..
Cultuur Historisch Monument
Wij kunnen vertellen dat het een hele bijzondere dag was, en er was een fantastische en spontane samenwerking met alle aanwezigen. Het was warm die middag en bij allen liep dan ook het zweet van hun hoofd, maar tijd om te drinken of te eten hadden ze niet. Hun passie ging voor, eerst de paal dan pas eten of drinken. Ze hebben allen veel en zwaar werk gedaan, ook werden er nog leuke contacten gelegd met allen.
De dag werd dan uiteindelijk met koffie en koeken afgesloten, en de paal stond in zijn volle glorie te pronken in de tuin. Het is en blijft een Cultuur Historisch Monument. Theo Aernoudts van SLZ, Adrie en Koen Schol en Maurice en Adrie onder toeziend oog van Frans hebben fantastisch werk geleverd en daar zijn we hen heel dankbaar voor.
Is jullie nieuwsgierigheid gewekt kom dan gerust eens kijken op Molenweg 1.
(even aanbellen vanwege de hond)
Jaap en Tanja Faas,
Zuidzande
(Zeeuws-Vlaanderen)
Achtergrond informatie
Een linie is of was een lijn ofwel een binnengrens op een bepaalde afstand van de rijksgrens of de kustlijn met palen als herkenningspunt. Er werd zo een landstrook gevormd het z.g. “Onvrije territoir”.
Binnen deze strook was het vervoer van goederen en vee aan strenge regels onderworpen. Er bestonden ook verschillende linies naast elkaar op verschillende afstanden van de rijksgrens of kustlijn. Hoe dichter bij het territorium van de vreemde mogendheid hoe strenger de regels waren. Goederen die over de rijksgrens of kustlijn het land werden binnengebracht waren onderhevig aan invoerrechten of accijnzen. Lieden, smokkelaars zeg maar, die meermaals betrapt werden konden voor een bepaalde tijd uit dit gebied verbannen worden.
Door de “Invoeringswet van de Douane wetgeving” van 2 augustus 1962 zijn alle voorgaande wetten omtrent het “onvrij territorium” vervallen. Deze binnengrenzen werden ook aangepast aan de noden van de tijd, voor onze Liniepaal nr 5 was dit laatst in 1876, dus zolang staat die steen op deze plaats. Omdat de Liniepaal, hier besproken, op de rand van een sloot stond en met zijn gewicht van ca. 550 kg kunnen redenen zijn dat deze na 135 jaar zo diep was weggezakt in de onstabiele ondergrond.
