Landschapsbeheer Zeeland

Nieuws

2 augustus 2010
 

Zeeland bekend om haar grachten?

  Zeeland bekend om haar grachten?

Zeeland staat vooral bekend om haar zoute zeewater. Dat kan ook bijna niet anders als ruim eenderde van de provincie uit water bestaat. Bij water in Zeeland denk je al snel aan de Noordzee, het Veerse Meer of de Ooster- en WesterSchelde. Misschien denk je ook nog aan de kanalen, kreekjes of diverse welen die Zeeland rijk is. Echter de eeuwenoude waterstraten zal menigeen niet zo vlug in gedachten hebben. We hebben het hier over oeroude grachten met een cultuurhistorische en archeologische waarde.

Gelukkig steeds vaker hoeven wij, Zeeuwen, niet ver buiten onze provincie te reizen om oude (particuliere) grachten te aanschouwen. Steeds meer eigenaren van zogenaamde Verborgen Buitens besluiten om hun oude buitenplaats weer (deels) in ere te herstellen. Diverse karakteristieke cultuurhistorische elementen, zoals een gracht, brengen zij weer terug zoals het vroeger was.

Grachtensysteem 't Hof Cranesteyn

Een gracht was in het verleden vaak te vinden op een buitenplaats. Ook een vijver(partij) kwam regelmatig voor. Dit gaf de buitenplaats en haar bewoners een zekere status. Bij veel buitenplaatsen en verborgen buitens zijn nog restanten te vinden van een waterpartij. Deze zijn echter meestal dichtgeslibd en dichtgegroeid. Bij 't Hof Cranestyn te Oostkapelle, een verborgen buiten, is de gracht gedempt.

In samenwerking met Stichting Landschapsbeheer Zeeland (SLZ), PHB (Stichting Particuliere Historische Buitenplaatsen), SCEZ (Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland), WAD (Walcherse Archeologische Dienst) en de Provincie Zeeland wordt de gracht uit 1830 (deels) opnieuw uitgegraven op de plaats waar hij toen gelegen was.

Niet alleen water

De gracht, met een inhoud van: ± 1.622 m3 wordt 9 tot 12 meter breed (zuid/oost) en 2 meter diep. Niet alleen wordt er aandacht besteed aan het water; op een buitenplaats waren bomen ook erg belangrijk. Onder andere een mooie oprijlaan behoorde bij de status van de buitenplaats en hen die er woonden. In het herstelplan is een oprijlaan -twee rijen Zomereiken- meegenomen en er zal ook een dubbele rij bomen -Winterlinde- ten zuiden van de te herstellen gracht worden aangeplant.

Tuin van Zeeland

Walcheren was in de gouden eeuw bekend om de vele buitenplaatsen, samen met de hagen sprak men over “ de tuin van Zeeland”. In totaal zijn er op Walcheren meer dan 200 buitenplaatsen geweest. Na de gouden eeuw raakten vele buitenplaatsen in verval. Enkele buitenplaatsen, met name gelegen in de Manteling van Walcheren, zijn behouden gebleven. De meeste buitenplaatsen zijn echter grotendeels verdwenen, ze zijn verworden tot een boerderij. Van de fraaie oude parken is vaak niet veel meer over dan enkele restanten van een gracht of een uitgebreide erfbeplanting. Een aantal eigenaren is enthousiast over mogelijk herstel van de cultuurhistorische waarden.

Zichtbare sporen uit het verleden

Stichting Landschapsbeheer Zeeland streeft ernaar om verschillende elementen van de nog aanwezige Verborgen Buitens te behouden, weer beter zichtbaar en beleefbaar te maken. Dit wordt gerealiseerd door het (deels) herstellen van een aantal oude elementen van de oude buitenplaatsen. Hieronder vallen onder andere het uitbaggeren van oude grachten en vijvers, herstel van lanen en andere beplantingselementen en het herstel van enkele kleine cultuurhistorische elementen zoals palen met toegangshekken, paden en bruggetjes. Naast herstel van de cultuurhistorische waarde zal ook de natuur- en landschapswaarde als ook de recreatieve waarde van het landschap toenemen.

Impressie van 't Huys Crane-Steyn in de 17e eeuw

Projecten

Archief