Landschapsbeheer Zeeland

Projecten per werkveld

Oude fruitrassen

Vroeger stonden er bij ieder boerenerf in Zeeland hoogstamfruitbomen. Deze werden aangeplant voor de opbrengst van de vruchten. Het ging hierbij om hoogstambomen die in ruim plantverband werden gezet. Zo kon ook het vee er goed onder grazen en had de boomgaard een dubbele functie. Iedere streek had zijn eigen soorten, die waren aangepast aan de lokale omstandigheden. Grillig gegroeide appelbomen of een rij bloeiende perenbomen gaven het boerenerf een eigen karakter.

Oude rassen verdwijnen

Vanaf de vijftiger jaren van de 20e eeuw wordt de productie van fruit steeds meer verzorgd door gespecialiseerde fruitbedrijven. Door de opkomst van modernere (vaak meer productieve) rassen zijn de oude fruitrassen grotendeels verdwenen. Hoogstambomen werden opgeruimd, vervangen door laagstambomen, of verdwenen door aftakeling en achterstallig onderhoud. Het verdwijnen van hoogstamboomgaarden betekende niet alleen een landschappelijk verlies, maar ook een genetische verarming: oude fruitrassen dreigden uit te sterven.

Oude fruitrassen weer teruggevonden!

Stichting Landschapsbeheer Zeeland spoort oude hoogstamfruitbomen op. Van deze bijzondere bomen wordt entmateriaal genomen en hiervan worden weer jonge bomen gekweekt. Begin 2008 hebben we het enthout weten te bemachtigen van de onderstaande oude fruitrassen:

Ronde ponds peer
Bergamotte Heraute peer
Ronde peer
Fermont peer
IJsebout peer
Rembours de Flandre appel
Witte Cosijn peer
Valkappel
Grauwe Reinette appel
Yellow bellefleur
Jasappel
Witte Winter Calville appel
Kaneelzoet appel
Zoete dobber appel
Zigeunerin appel
Herst Bloemee appel
Bijenkorfje appel
Rembours de Paris appel
Keiing appel
Dubbele zoete Aagt appel
Zeeuws Landschap appel

Collectieboomgaarden

Samen met andere oude rassen die van oudsher in Zeeland aangeplant werden, zoals de Juttepeer en Sterappel, worden de bijzondere rassen aangeplant in collectieboomgaarden. Hier zijn de bomen te bewonderen en zijn de vruchten te proeven.

Collectieboomgaarden zijn, of worden, aangeplant in: Clinge, Sint Jansteen, Heikant, Koewacht, Westdorpe, Schapenbout, Nieuwvliet en Groede. Deze boomgaarden zijn toegankelijk. Proeven mag, oogsten niet! Uiteraard de bomen niet beschadigen en honden zijn niet toegestaan.

Het belang van oude rassen

De hoogstamboomgaarden hebben hoge natuurwaarden; ze bieden voedsel- en nestgelegenheid aan verschillende vogelsoorten zoals de steenuil, grote lijster, kneu, groene specht en de wielewaal. Door de karakteristieke boomvormen, bloesems en vruchten zijn de hoogstamboomgaarden parels in het landschap. De vruchten werden vaak gebruikt in typische streekproducten. Collectieboomgaarden dragen er toe bij dat dit onderdeel uit de Zeeuwse landbouwgeschiedenis behouden blijft. Als we er in slagen oude fruitrassen te behouden, beschikken we daarmee over een grotere genetische diversiteit. Het is een bron voor nieuwe fruitrassen. Smaken verschillen en smaken veranderen. Misschien gaan we weer opnieuw de smaak van vroeger waarderen.

Helpen opsporen van oude rassen

Vrijwilligers van Stichting Landschapsbeheer Zeeland struinen de restanten van de oude boomgaarden af op zoek naar bijzondere rassen. Er zijn al behoorlijk wat oude rassen gevonden die niet in de reguliere handel verkrijgbaar zijn. Wat dacht u van de Kaneelappel, Zure hondsmuil en Brugse kortsteel. Het zou toch zonde zijn als deze rassen uit zouden sterven.

Wil je ook meehelpen met het opsporen van de oude rassen, of weet je zelf nog oude bijzondere bomen te staan, geef dit dan door aan Stichting Landschapsbeheer Zeeland (Tel. 0113-23 09 36).

Determineren
Een aantal vrijwilligers heeft zich gespecialiseert in het determineren van oude fruitrassen. Dit determineren is niet van de ene op de andere dag te leren. Daarom zijn hier cursussen voor om in ieder geval de basiskennis te leren. Zou je dit ook willen leren? Neem dan contact met ons op voor meer informatie.